Flow is de toestand waarin je zo opgaat in je werk dat de tijd vliegt en het werk bijna vanzelf gaat. Veel mensen merken dat ze die toestand minder vaak bereiken sinds ze met AI werken. Flow bij werken met AI kan wel, als je je werkritme erop inricht. Dit is deel 3 van 5 in de reeks over AI en flow. Het laat zien hoe je denkwerk en AI-werk uit elkaar haalt en hoe je je focus vasthoudt.
Wat is flow, en waarom is flow bij werken met AI lastiger?
De psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi beschreef flow als volledige betrokkenheid bij een taak die uitdagend is en net binnen je kunnen ligt. Je weet wat je wilt bereiken, je ziet meteen of het lukt, en je vergeet de klok. Mensen beschrijven die momenten vaak als de prettigste en meest productieve uren van hun werk.
Flow heeft tijd nodig om op gang te komen, en een onderbreking haalt je eruit. Werken met AI brengt een eigen soort onderbreking mee. Bij elke vraag aan de AI stap je uit je eigen denken, je wacht, en daarna moet je een antwoord beoordelen dat iemand anders heeft bedacht. Het onderzoek van de Boston Consulting Group naar AI brain fry laat zien dat juist dat voortdurende beoordelen en bijsturen veel van je aandacht en werkgeheugen vraagt. Wie de hele dag heen en weer gaat tussen zelf denken en AI-antwoorden controleren, komt zelden diep in een taak.
Hoe scheid je denkwerk en AI-werk?
De eenvoudigste stap is werken in blokken. Plan een blok van een tot anderhalf uur waarin je zelf nadenkt en schrijft, zonder AI-tool open. Plan daarna een apart blok waarin je de AI laat uitwerken, aanvullen of controleren. De onderzoekers van Berkeley die AI-gebruik bij een techbedrijf volgden, adviseren iets vergelijkbaars: bundel het werk waarvoor je AI nodig hebt in een vast deel van de dag.
Een voorbeeld maakt het concreet. Stel dat je een voorstel voor een klant moet schrijven. In het denkblok bepaal je zelf wat de kern is: wat de klant nodig heeft, wat je voorstelt en waarom. Dat schrijf je in een paar alinea’s op, rommelig mag. In het AI-blok geef je die aantekeningen aan de AI met de vraag er een nette eerste versie van te maken in jullie vaste opbouw. Daarna lees je die versie in één keer door en pas je aan. Het denkwerk is van jou, het uitwerken doet de AI, en je hoeft niet steeds tussen die twee te wisselen.
Waarom werkt één grote opdracht beter dan twintig kleine prompts?
Veel mensen werken met AI in een stroom van korte vragen: maak dit korter, nu iets formeler, voeg een voorbeeld toe, toch weer wat losser. Elke vraag is een wachtmoment en een beoordelingsmoment, en zo wordt een uur werk een uur schakelen. Het helpt om eerst goed op te schrijven wat je wilt en het dan in één keer weg te geven.
Een goede opdracht beantwoordt een paar vragen:
- Wat is het doel van de tekst of analyse?
- Voor wie is het, en wat weet die lezer al?
- Welk materiaal moet de AI gebruiken?
- Wanneer is het goed genoeg?
Die laatste vraag is de belangrijkste. In het artikel over de verslaving van altijd beter schreef ik al dat AI altijd een volgende verbetering aanbiedt. Wie vooraf vastlegt wat goed genoeg is, weet wanneer hij kan stoppen. Het schrijven van zo’n opdracht kost vijf minuten, en die verdien je ruim terug in minder heen en weer.
Hoe beoordeel je AI-werk zonder steeds te schakelen?
Ook het controleren kun je bundelen. Laat de AI een aantal onderdelen maken, bijvoorbeeld de samenvattingen van vijf documenten of drie hoofdstukken van een rapport, en beoordeel ze daarna in één keer. Je zit dan in een beoordelende stand en blijft daarin, en je ziet sneller patronen, zoals een fout die in elk stuk terugkomt.
Een korte checklist helpt daarbij. Kloppen de feiten en cijfers met de bron? Staat erin wat ik in mijn opdracht vroeg? Zou ik dit onder mijn eigen naam versturen? Met drie vaste vragen hoef je niet bij elk stuk opnieuw te bedenken waar je op let.
Hoe kom je na een onderbreking snel terug?
Ook met goede blokken word je soms onderbroken. Gloria Mark van de Universiteit van Californië in Irvine laat in haar onderzoek zien dat het terugkomen veel tijd kost, omdat je moet terugvinden waar je was en wat je dacht. Die tijd kun je kleiner maken met een gewoonte van twee regels.
Sluit elk blok af met een korte notitie: waar sta ik, en wat is de volgende stap? Bijvoorbeeld: “Hoofdstuk 2 staat, de cijfers in tabel 3 moet ik nog controleren. Volgende stap: hoofdstuk 3 laten uitwerken op basis van mijn aantekeningen.” Kom je terug na een vergadering of een telefoontje, dan lees je die twee regels en zit je er zo weer in. Het helpt ook bij AI-gesprekken die je de volgende dag voortzet.
Hoe begin je morgen?
Kies één taak voor morgen waar je echt over moet nadenken, en zet daar een blok van een uur voor in je agenda. Open in dat uur geen AI-tool en zet je meldingen uit. Gebruik de AI pas in het blok daarna, met één uitgeschreven opdracht.
Na een week weet je of dit ritme bij je past en welke blokken het meest opleveren. In het vorige deel ging het over het wachtmoment, in het volgende deel over hoe je dit ritme met je team afspreekt, zodat je focus niet afhangt van je eigen discipline alleen.
De reeks AI en flow
Dit artikel is deel 3 van een reeks van vijf over focus en flow bij werken met AI:
- Deel 1: Versnippering door AI: waarom je werkdag voller voelt
- Deel 2: Wachten op AI: wat doe je in die halve minuut?
- Deel 3: Flow bij werken met AI: denkwerk en AI-werk scheiden (dit artikel)
- Deel 4: Focustijd beschermen: zet het in je AI-spelregels
- Deel 5: AI-winst meten: kijk ook naar focus en rust
Wil je met je team een werkwijze vinden waarin AI het werk lichter maakt? Lees hoe 5Value helpt bij Medewerkers & Processen.
